Amerikan Hastanesi Kadın Sağlığı Ünitesi’nden Dr. Senai Aksoy hamilelikte kafein alımı hakkında en önemli soruları yanıtladı. Hamilelikte kafein alımı ne tür etkiler yaratır? İlk önce akılda tutulması gereken kafeinin bir vitamin ya da besin maddesi olmadığıdır. Kafeinin hiçbir besleyici değeri yoktur. Yapılan çalışmalar hamilelikte yüksek miktarlarda kafein alımının özellikle ikinci trimester düşükleri başta olmak üzere düşük ile ilişkili olabileceğini göstermektedir.

Ürküten tablo

Hamilelik ya da emzirme süresinde alınan kafein fetus ve yeni doğanda da benzer etkiler yaratır. Hamilelikte kafeinin yarı ömrü 11 saate kadar uzayabilir. Fetus da ise durum daha ürkütücüdür: 100 saat. Bu ne demektir? İçtiğiniz kahveden bebeğe geçen kafeinin yarısından fazlası 100 saat sonra bile hala daha karnınızdaki bebeğin kanında dolaşmaktadır. Bebeğiniz ne kadar küçük ise onun kafeini detoksifiye etme yeteneği de o kadar azdır.

Beyin ağırlıkları azalıyor

Alınan orta düzeyde kafein anne adayında çarpıntı ve benzeri yakınmalar yaratmasa da bebeğin kalp atımlarında ve solunumunda belirgin artışa neden olabilir. Yapılan hayvan deneylerinde anne karnında orta ya da yüksek düzeyde kafeine maruz kalan fetusların beyin ağırlıklarında azalma ve beyin gelişiminde dalgalanmalar izlenmiştir.

Demir emilimini etkiliyor

Özellikle yemeklerden hemen sonra alındığında bağırsaklardan demir emilimini yüzde 40 oranında azaltır ve bu demir gereksiniminizin çok yüksek olduğu hamilelik döneminde oldukça önemlidir. Tüm dünyada bugün kabul gören görüş çok fazla miktarda kafein tüketiminin düşük doğum ağırlıklı bebeklere neden olabileceği ve kafeinin sadece çok yüksek dozlarda alındığında risk yaratabileceğidir.

Hamile kalınca bırakmalı mısınız?

Aşırıya kaçmamak kaydıyla kafein içeren içeceklerin keyfine varabilirsiniz. Yapılan pek çok araştırma hamilelik sırasında alınan az ya da orta düzeyde kafeinin bebek ya da anne adayına zarar verme riskinin düşük olduğunu göstermektedir. Orta düzeyde kafein (300 – 400 mg) günde 2-3 fincan granül kahveye denk gelmektedir.

Kafein alımını nasıl kontrol etmek istersiniz?

Örneğin sallama çay içiyorsanız poşeti suda 5 dakika yerine 1 dakika bekleterek kafein oranını yarı yarıya azaltabilirsiniz. Bitkisel çay tercih ediyorsanız mutlaka kutusundaki uyarıcı etiketleri kontrol edin. İçindeki kafein ve diğer maddelerin miktarını kutusunda yazmayan markaları tercih etmeyin.

İşte içeceklerdeki kafein oranı…
Filtre kahve 1 fincan 135-200 mg
Espresso 1 fincan 100 mg
Cappuccino 1 fincan 100 mg
Hazır kahve 150 cc 57 mg
Türk kahvesi 1 fincan 57 mg
Dekafeine kahve 150 cc 5 mg
Demleme çay 175 cc 20 – 110 mg
Ice Tea 330 cc 70 mg
Hazır çay 200 cc 30 mg
Kola 1 Kutu 30 – 56 mg
Diyet Kola 1 Kutu 38 – 45 mg
Kola dışı meşrubat 1 Kutu 50 mg
Meyveli gazoz 1 Kutu 0 mg Çikolata 60 gram 10 – 50 mg

Kalp hastalıkları, dünyada birinci ölüm nedenidir. Kalp sağlığında önemli olan; koruyucu tedbirlerle hastalığa yakalanmamaktır. Günde bir tane aspirin çiğnemek, semizotu yemek, üzüm suyu ve çay içmek, kalp sağlığını koruyor. Kalp krizi riskini de azaltıyor.

Üzüm suyu ve çay, kalbin dostu
Kalori problemi olmayanların gün içinde istedikleri kadar üzüm suyu içmeleri tavsiye ediliyor. Kalp sağlığı için zeytinyağı tüketilmesi, antioksidan etkisi ve kan damarlarındaki pıhtıyı azaltması nedeniyle, kalp krizi riskini düşüren çayın ise günde 2-3 bardak içilmesi öneriliyor.

Omega- 3′ün popüler hale gelmesindeki en büyük etken, soğuk sularda yaşayan balıklarla beslenen Eskimoların uzun ve sağlıklı yaşamalarıdır. Daha çok soğuk deniz balıklarında bulunan Omega-3 yağ asitleri, vücuttaki doku hücrelerinin önemli yapı taşlarını oluşturuyor. Yapılan araştırmalarda Omega- 3′ün bağışıklık sistemini güçlendirerek kalp, kanser, diyabet ve sedef hastalığı riskini azalttığı belirlenmiştir. Omega-3 yağ asitlerinin dengeli alımı, özellikle kalp ve damar hastalıkları açısından yararlıdır.

Araştırma 32 erkek üzerinde yapıldı
Gaziantep Üniversitesi’nden (GAZÜ) bir grup bilim adamı tarafından gerçekleştirilen ve konuyla ilgili ilk defa insanlar üzerinde kontrollü olarak yapılan araştırma özelliğini taşıyan çalışmada, bir ay boyunca Akdeniz diyeti uygulanan 32 erkeğe daha sonra aynı diyetle birlikte bir ay boyunca da 100 gram Antep fıstığı verilerek kan örnekleri alındı.

Kan örnekleri üzerinde yapılan incelemede, Antep fıstığının kolesterol düşürücü etkisinin yanı sıra damar tıkanıklığı ile antioksidan etkisi incelendi.

Cevizden daha etkili
Araştırma bulgularına göre, Antep fıstığının damar tıkanıklığını önleyici etkisi olduğu belirlenirken, bu etkinin cevizden daha fazla olduğu da ortaya çıktı.

Antep fıstığının kötü kolesterol olarak isimlendirilen LDL’yi düşürdüğü ayrıca insan vücuduna zararlı toksinleri engelleyen antioksidan miktarını artırdığı da gözler önüne serildi.

‘Antep fıstığının insan sağlığına çok büyük faydası var’
Çalışmayı gerçekleştiren ekip üyelerinden GAZÜ Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Cahit Bağcı, Antep fıstığının yüksek doymamış yağ oranı dikkate alınarak belirli bir oranda tüketildiğinde hem metabolizmayı olumlu etkilediği hem de kolesterolü düşürücü etkisi olduğunu saptadıklarını anlatan Bağcı, “Ayrıca Antep fıstığının sağlıklı genç erkeklerde kan glikoz değerleri ile oksidatif durumlarında da olumlu gelişmeler gördük. Antep fıstığının insan sağlığı için çok büyük faydası var. Her gün belirli oranda tüketilmesini öneriyoruz” diye konuştu.

Dekan Prof. Dr. Kaynaş, Bozcaada’da şaraplık üzüm çekirdeklerinin yağ içerikleri ile yağ kalitesinin belirlenmesi konusunda yaptıkları araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Bağlarda 8 farklı siyah üzüm, 4 farklı beyaz üzüm çeşidine ait 20 çekirdeğin özelliklerinin ve yağ asidinin incelendiğini kaydeden Prof. Dr. Kenan Kaynaş, üzüm çeşitlerinin çekirdeklerini ayrı ayrı toplayıp bunların yağlarını çıkararak laboratuar ortamlarında tüm yağ kompozisyonlarını ve bileşimlerini tek tek saptadıklarını söyledi.

İnsan vücudu tarafından sentezlenemeyen Omega 3 ve Omega 6 yağ asitlerinin üzüm çekirdeği içinde çok bol miktarda bulunduğunu saptadıklarını söyleyen Prof. Dr. şunları söyledi:
“İnsan sağlığı üzerine yapılan araştırmalara göre Omega yağ asitlerinin kardiyovasküler sistem üzerine çok olumlu etkileri bulunmaktadır. Örneğin, Omega yağ asitlerinin kalp hastalıklarında, ikinci tip şeker hastalığında, prostat ve meme gibi çeşitli kanser vakalarında, obezitede ve iltihaplı eklem romatizması gibi hastalıkların önlenmesinde, kandaki iyi kolesterol oranının yükseltilmesinde önemli rol oynadığı anlaşılmıştır. Ayrıca üzüm çekirdeğinin tespit edilmiş en güçlü antioksidan olup, E vitamininden 50, C vitamininden 20 kat daha güçlü etkiye sahiptir. Üzüm çekirdeği antioksidan özelliği ile insan vücudunda kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşan veya dışarıdan sigara, alkol, kirli havayla alınan zararlı maddeleri etkisiz hale getirerek serbest radikallerin nötralize edilmesini sağlar. Antioksidanlar ayrıca en etkin yaşlanmayı geciktirici maddelerden biridir.”

Siyah üzüm daha yararlı
Yemesi daha kolay olduğu için toplumun çekirdeksiz üzümü tercih ettiğini de dile getiren Prof. Dr. Kenan Kaynaş, “Üzüm çekirdeğini yemeyi herkes sevmez. Kırıldığında dişlerin arasına sıkışması nedeniyle yemesi de zordur. Böyle bir zorluk yaşanıyorsa çekirdeği çıkarıp ezerek toz haline getirmeli, günde bir çay kaşığı yenmeli. Balla birlikte tüketilmesi çok daha faydalıdır. Siyah üzüm, yağ asitleri, antioksidan özellikleriyle daha faydalı. Halkımız çekirdeksiz üzüm yerine çekirdekli üzümü tercih etmeli” dedi.

Avakadonun Faydaları

Kabıza karşı etkili, bağışıklık sistemini güçlendirici özellikleri bulunmaktadır. İçerdiği doymamış yağ asitleri kanda kolesterolün yükselmesini önler dolayısıyla Kalp ve damar hastalıkları için en iyi doğal ilaçtır. Avokado, vücutta toksit maddeleri etkisiz hale getirerek, yaşlılığa yol açan zararlı maddeleri yok eder. Dolayısıyla yaşlanma sürecini yavaşlatarak hastalıkları önlemede önemli rol oynar.

İçeriğinde bulunan protein, mineral ve vitaminler küçük çocukların ve hamile bayanların dengeli ve sağlıklı beslenmelerinde çok gerekli olan maddelerdir. Avokado, vücudun karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında düzenleyici olarak görev yapar.

Kalp krizi tehlikesini azaltmak için aşağıdaki kurallara uymaya çalışın

1- Normal vücut ağırlığını koruyunuz.
2- Margarin ve kolesterol ihtiva eden yemekler yeme­yin.
3- Sigara ve alkolden uzak durun.
4- Tansiyonunuz yüksekse, devamlı doktor kontrolün­de kalmalısınız.
5- Aşırıya kaçmadan yapılan egzersizler son derece faydalıdır. Bu açıdan yürüyüş ve namazın en güzel egzer­sizler olduğunu belirtelim.

Toplumda arteriyoskleroz için damar sertliği, damar kireçlenmesi gibi ifadeler de kullanılmaktadır.Damarlar tüm vücutta yaygın olarak bulunur ve kalp, beyin, böbrek… gibi organlara kan taşıyarak bu organların görev yapmasını sağlar. Kolesterol hangi organın damarında birikirse o organa ait hastalıklar ortaya çıkar. Örneğin; kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) kolesterol birikimi olursa göğüs ağrısı, kalp krizi gibi sorunlar oluşur. Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliğine yol açabilir.

Kanda aşırı miktarda bulunan kolesterolün zaman içinde damar duvarında birikmeye başladığı bilgisini veren Aydın Sağlık Müdürü MehmetÇobanoğlu, bu birikim sonucu o damarda daralma ve tıkanma oluştuğunu söyledi.

Kolesterolün biriktiği damarla vücut ilişkilerinden sorun yaşandığını belirten Müdür Çobanoğlu, “Bunun sonucu olarak hastalıklar ortaya çıkar. Kalbi besleyen damarlarda kolesterol birikimi sonucu göğüs ağrısı, kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Beyni besleyen boyun damarlarında kolesterol birikimi olması felçlere, dengesiz yürümeye ve bilinç kaybına neden olabilir. Böbrek damarlarında kolesterol birikimi olması yüksek tansiyon ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkar. Bu nedenle kolesterol yüksekliğini önlemek, yüksekse düşürmek çok önemlidir.” diye konuştu.

Kolesterol rahatsızlığının çözümü için iki tedavi yönteminin mevcut olduğuna dikkat çeken Çobanoğlu, kanaldaki kolesterol tıbbi ilaç kullanmayı zorunlu kılıyorsa uzman bir doktorun kontrolünde önerilen ilaçların kullanılmasını tavsiye etti.

İkinci yolun ise bu rahatsızlığa yakalanmamak için yaşam boyu iyileştirici diyet uygulanmas olduğuna işaret eden Çobanoğlu, şunları söyledi: “İlaç kullanımı sözkonusu olsa dahi diyet mutlaka uygulanmalıdır. Bu anlamda öğünlerimizde daha az doymuş yağ tüketilmeye çalışılmalı. Kolesterolü yüksek olan vatandaşlarımız tam yağlı süt, yoğunlaştırılmış süt, şanti, kaymak, taklit süt, yağlı peynir, yumurta, işkembe çorbası, paça, balık yumurtası, havyar, belirsiz yağda kızartılmış ürünler, yağlı etler, sosis, salam, sucuk, dondurma, baklava, kremalı pasta, bütün hazır çikolatalı ürünler, hindistan cevizi, tuzlu eğlencelik, hazır salata soslarından mutlaka kaçınmalıdır. Kolesterolü olan vatandaşlarımız günde en az iki tane ceviz tüketmeli, yemeklerde zeytin yağı ya da soya yağı kullanmalı, bulgur tüketmeli, meyveleri kabuklu olarak yemeli, mevsime uygun sebze ve meyveler tercih edilmeli, her gün egzersiz yapılmalıdır.”

Binlerce Britanyalı hizmetçinin katılımıyla gerçekleşen çalışmada HDL değerlerinin düşük olduğu 55 yaşlarındaki bireylerde daha yüksek HDL değerlerine sahip kişilere göre kelime testinde %27 daha fazla bir hafıza kaybı saptandı. 60’lı yaşlara gelindiğinde ise bu oranın %53’e çıktığı belirtildi.

Bu araştırmaya imza atan Archana Singh-Manoux şöyle dedi:

“Bizim elde ettiğimiz sonuçlar HDL kolesterolün hafıza açısından önemli olduğunu göstermektedir. Bu yüzden, hekimlerin ve hastaların HDL değerlerini takip etmeleri teşvik edilmelidir.”

Çalışma bulguları 1 Temmuz 2008 tarihli Ateroskleroz, Tromboz ve Damar Biyolojisi Dergisi’nde yayımlandı.

“kötü kolesterol” olarak bilinen LDL’nin, trigliseridlerin ve total kolesterolün ise hafıza kaybı ile bir ilişkileri tespit edilmedi.